VAR ở V.League: khi luật lệ được đo bằng mili-giây

Đồng hồ trong phòng tổ VAR không xuất hiện trên sóng truyền hình. Nó chỉ chạy trên màn hình của người vận hành, đếm từ lúc trọng tài chính đưa tay ra hiệu vẽ khung đến lúc tiếng còi cuối cùng kết thúc một cuộc kiểm tra. Trong một trận đấu ở V.League 1 mùa 2026-2026, chiếc đồng hồ ấy dừng ở một phút ba mươi sáu giây. Một trăm chín mươi sáu giây cho một tình huống bóng chạm tay trong vòng cấm, trong đó phần lớn thời gian không dành cho việc xem lại, mà dành cho việc chờ tín hiệu, chờ khung hình, chờ một góc máy khác mà tổ VAR cho là có thể lật ngược kết luận ban đầu.

Tôi tua lại đoạn phim đó mười tám lần. Không phải để tìm xem bóng có chạm tay hay không. Câu trả lời cho câu hỏi ấy chỉ mất bốn giây khi khung hình được đẩy lên đúng tốc độ. Điều tôi tua lại là khoảng lặng: khoảng thời gian mà cả sân vận động, cả ban huấn luyện hai đội, cả mười một cầu thủ trên sân và hàng vạn người xem đều biết rằng một quyết định đang được đưa ra, nhưng không ai biết nó sẽ nghiêng về đâu. Mỗi lỗi VAR là một vết nứt trên tấm gương phản chiếu luật lệ. Nhưng phần lớn những vết nứt ấy không xuất hiện ở phút công bố kết quả, mà xuất hiện ở đúng khoảng lặng trước đó.

Đó là lý do tôi bắt đầu ghi nhật ký thời gian cho mọi tình huống VAR mà mình xem. Không ghi cảm nhận, không ghi bình luận. Chỉ ghi ba thứ: thời điểm trọng tài ra hiệu, thời điểm tổ VAR gửi phản hồi, và góc máy nào được dùng để đi đến kết luận cuối cùng. Sau bốn mùa giải, cuốn nhật ký ấy dày hơn bất kỳ cuốn sách luật nào tôi từng đọc. Và nó dạy tôi một điều mà không trường lớp nào dạy: trong bóng đá hiện đại, sai lầm hiếm khi nằm ở con người. Nó nằm ở giới hạn của công cụ quan sát mà con người buộc phải tin.

Trong ba trận gần nhất có áp dụng VAR ở V.League 1, thời gian kiểm tra trung bình cho một tình huống bàn thắng hoặc phạt đền rơi vào khoảng chín mươi đến một trăm mười giây. Con số này không tệ so với mặt bằng châu Á. Nhưng nếu bóc tách theo từng giai đoạn, phần thời gian dành cho việc xác định tình huống có thuộc bốn nhóm can thiệp hay không chiếm tới gần một phần tư tổng thời lượng. Nghĩa là gần một phần tư thời gian VAR ở V.League đang được dùng để trả lời câu hỏi về thẩm quyền, chứ không phải câu hỏi về sự thật.

VAR đến Việt Nam muộn hơn Hàn Quốc, Nhật Bản và Úc. K League Classic đưa VAR vào vận hành từ mùa 2026, trở thành một trong những giải đấu đầu tiên ở châu Á áp dụng công nghệ này trên diện rộng. V.League 1 chỉ chính thức có VAR từ mùa 2026, sau nhiều năm chuẩn bị với các khóa đào tạo do FIFA và AFC hỗ trợ, cùng khoản đầu tư thiết bị mà ban tổ chức giải phải cân đối với ngân sách của một nền bóng đá chuyên nghiệp còn mỏng. Khoảng cách sáu năm ấy không chỉ là khoảng cách về thời gian. Nó là khoảng cách về số lượng trọng tài được cấp chứng nhận, về số phòng vận hành, về số camera ở mỗi sân, và quan trọng nhất, về số lượng tình huống mà một thế hệ trọng tài đã được huấn luyện để xử lý theo giao thức mới.

Một hệ thống VAR tiêu chuẩn gồm nhiều camera được đồng bộ về cùng một mốc thời gian, một phòng vận hành có ít nhất ba người, một đường truyền dự phòng, và một nhóm kỹ thuật viên có thể dựng khung hình chậm trong vài giây. Chi phí vận hành một mùa giải không hề nhỏ với một giải đấu mà nhiều câu lạc bộ vẫn phải lo cân đối chi thường xuyên. Nhưng chi phí thiết bị chỉ là phần nổi. Phần chìm là số giờ đào tạo cần thiết để một trọng tài quen ra quyết định bằng mắt trở thành người ra quyết định bằng khung hình, và để người đó chấp nhận rằng phán đoán của mình trên sân có thể bị lật ngược bởi một đồng nghiệp ngồi trong phòng kín.

Giao thức của IFAB giới hạn VAR vào bốn nhóm tình huống: bàn thắng hoặc không bàn thắng, phạt đền hoặc không phạt đền, thẻ đỏ trực tiếp, và nhận diện sai người. Ngoài bốn nhóm đó, VAR không có thẩm quyền can thiệp, kể cả khi mọi người trên sân đều thấy rõ rằng trọng tài đã sai. Một quả ném biên trao nhầm, một quả phạt góc bỏ sót, một thẻ vàng đáng lẽ phải là thẻ vàng thứ hai — tất cả đều nằm ngoài tầm với của công nghệ. Ranh giới này tồn tại có lý do: nếu VAR can thiệp vào mọi thứ, trận đấu sẽ không còn được điều khiển bởi trọng tài trên sân, mà bởi một phòng kỹ thuật cách đó vài trăm mét.

Song song với bốn nhóm tình huống là một ngưỡng thứ hai, khó định nghĩa hơn nhiều: sai rõ ràng và hiển nhiên. Ngưỡng này không phải là thước đo của sự đúng sai, mà là thước đo của mức độ chắc chắn cần thiết để lật ngược một quyết định đã được đưa ra trước hàng vạn khán giả. Ngưỡng sai rõ ràng không bảo vệ trọng tài trên sân khỏi sai lầm. Nó bảo vệ tính liên tục của trận đấu khỏi những sai lầm bị phóng đại bởi công nghệ. Đây là điểm mà phần lớn tranh cãi ở V.League, cũng như ở mọi giải đấu khác trên thế giới, bắt đầu đi lệch hướng.

Vấn đề của ngưỡng này là nó không có đơn vị đo. Không ai định lượng được thế nào là rõ ràng. Một pha va chạm có thể rõ ràng với trọng tài này và mơ hồ với trọng tài khác, tùy vào kinh nghiệm, tùy vào việc họ đã xem bao nhiêu pha tương tự trong sự nghiệp, và tùy vào việc họ đang chịu áp lực từ phía nào của sân. Trong một giải đấu mà số trọng tài được cấp chứng nhận VAR còn ít, cùng một nhóm người phải làm việc ở nhiều trận với cường độ cao, ngưỡng ấy càng trở nên trôi nổi hơn.

Đây là lúc cần đến thứ tôi gọi là kính hiển vi thời gian. Khi xem lại bất kỳ tình huống gây tranh cãi nào, tôi đều dừng ở bốn mốc. Mốc thứ nhất là thời điểm sự việc xảy ra trên sân. Mốc thứ hai là thời điểm trọng tài chính ra quyết định ban đầu. Mốc thứ ba là thời điểm tổ VAR gửi tín hiệu đề nghị xem lại. Mốc thứ tư là thời điểm kết luận cuối cùng được công bố. Bốn mốc ấy tạo thành ba khoảng trễ, và mỗi khoảng trễ kể một câu chuyện khác nhau.

Khoảng trễ thứ nhất, từ khi sự việc xảy ra đến khi trọng tài quyết định, phản ánh chất lượng quan sát và vị trí đứng. Một trọng tài đứng lệch góc sẽ cần nhiều thời gian hơn để đưa ra cùng một kết luận. Khoảng trễ thứ hai, từ quyết định ban đầu đến tín hiệu VAR, phản ánh tốc độ phản ứng của tổ vận hành và khả năng tiếp cận khung hình. Khoảng trễ thứ ba, từ tín hiệu đến kết luận, phản ánh chất lượng của cuộc trao đổi trong phòng kín. Trong dữ liệu tôi thu thập, khoảng trễ thứ ba là khoảng trễ dài nhất và cũng là khoảng trễ ít được phân tích nhất.

Có một nguyên tắc vận hành mà tôi học được trong những năm làm trợ lý VAR: nếu tổ VAR cần quá một phút để tìm ra khung hình quyết định, khả năng cao là tình huống đó không đạt ngưỡng sai rõ ràng. Bởi vì khi một lỗi thực sự hiển nhiên, khung hình tương ứng thường xuất hiện ngay ở góc máy đầu tiên hoặc góc máy thứ hai được mở. Việc phải mở đến góc máy thứ năm, thứ sáu, rồi chỉnh tốc độ, rồi chỉnh khung, thường là dấu hiệu cho thấy kết luận đang được xây dựng dần chứ không phải được nhìn thấy.

Đó là một quan sát mang tính xác suất, không phải một quy tắc. Nhưng nó giúp ích rất nhiều khi tôi xem lại các trận đấu. Thay vì tranh cãi về việc quyết định cuối cùng đúng hay sai, tôi bắt đầu hỏi một câu khác: tổ VAR đã mất bao lâu, và họ đã phải đi qua bao nhiêu góc máy để đi đến kết luận ấy. Câu hỏi này không cho tôi câu trả lời tuyệt đối, nhưng cho tôi một chỉ báo về mức độ chắc chắn nội tại của chính những người ra quyết định.

Ở V.League, yếu tố hạ tầng làm cho chỉ báo này trở nên phức tạp hơn. Số lượng camera ở mỗi sân không đồng đều. Một số sân có đủ góc máy để dựng lại tình huống ở nhiều chiều, một số khác chỉ có vài góc chính. Tốc độ khung hình của camera cũng khác nhau, và với các tình huống việt vị chỉ lệch vài chục xăng-ti-mét, sự khác biệt về tốc độ khung hình có thể tạo ra khoảng sai số đủ để đảo ngược kết luận. Điều này không nằm trong tay trọng tài. Nó nằm trong tay ban tổ chức giải và nằm trong khả năng đầu tư của từng câu lạc bộ chủ nhà.

Tôi từng dành gần một năm để phân tích các quyết định VAR ở những giải đấu châu Âu trong giai đoạn không có khán giả, sau khi bóng đá toàn cầu tạm dừng vào tháng 3 năm 2026. Dữ liệu thu được cho thấy một điều khá bất ngờ: khi không có khán giả trên sân, thời gian trọng tài tham khảo VAR giảm khoảng hai mươi hai phần trăm, nhưng tỷ lệ giữ nguyên quyết định ban đầu lại tăng khoảng mười lăm phần trăm. Diễn giải đơn giản nhất là khi không có tiếng ồn khán đài, trọng tài bớt chịu áp lực tâm lý và ít bị cuốn theo phản ứng đám đông. Nhưng cũng có một cách diễn giải khác: khi không có khán giả, không ai gây áp lực để trọng tài phải xem lại một tình huống mà chính họ đã thấy rõ.

Tiếng ồn của sân vận động không được ghi trong luật, nhưng lại có trọng lượng pháp lý. Nó không xuất hiện trong bất kỳ điều khoản nào của IFAB, không nằm trong giao thức VAR, không được đề cập trong bất kỳ văn bản hướng dẫn nào. Nhưng nó tồn tại trong mọi quyết định. Một trọng tài đứng giữa hàng vạn khán giả đang gào thét không ra quyết định bằng cùng một bộ não như khi họ đứng trong một sân trống. Nghiên cứu của tôi cho thấy điều đó bằng số liệu, nhưng thực tế thì ai theo dõi bóng đá đủ lâu cũng cảm nhận được.

Điều này dẫn đến một nghịch lý trong cách chúng ta tranh luận về VAR. Chúng ta xây dựng một công cụ để loại bỏ yếu tố con người ra khỏi quyết định, nhưng lại vận hành công cụ ấy bởi chính những con người đang chịu áp lực. Chúng ta muốn sự khách quan tuyệt đối từ một hệ thống mà mọi mắt xích đều là chủ quan. Và khi hệ thống không đạt được điều bất khả thi ấy, chúng ta quay sang đổ lỗi cho cá nhân, thay vì nhìn vào cấu trúc đã tạo ra sai lầm.

Không có tình huống nào minh họa rõ hơn điều này bằng cuộc khủng hoảng luật bàn tay năm 2026. Tại World Cup 2026 ở Nga, IFAB đưa vào áp dụng một bản sửa đổi quan trọng của luật bàn tay. Theo đó, bóng chạm tay được coi là lỗi khi cánh tay ở vị trí cao hơn đường vai, khi cánh tay làm cơ thể to ra một cách không tự nhiên, hoặc khi bóng chạm tay của cầu thủ ghi bàn kể cả trong trường hợp vô tình. Bản sửa đổi này được thiết kế để giảm tính chủ quan bằng cách đưa ra các tiêu chí rõ ràng hơn.

Kết quả thì ngược lại. Trong giai đoạn làm việc tại Nga với vai trò trợ lý phân tích VAR cho một kênh truyền hình, tôi thu thập hai mươi bảy tình huống bàn tay chạm bóng trong giải đấu và đối chiếu với văn bản luật gốc. Chỉ khoảng ba mươi mốt phần trăm trong số đó được xử lý nhất quán theo tiêu chí mới. Nghĩa là gần bảy mươi phần trăm các tình huống tương tự nhau về mặt hình học lại nhận được những kết luận khác nhau. Tôi viết một báo cáo dài gửi ban biên tập và chỉ nhận lại một biểu đồ nhỏ được đăng ở trang trong.

Cái bẫy của 2026 không nằm ở bàn tay, mà ở niềm tin vào một định nghĩa không tồn tại. Chúng ta tin rằng tồn tại một khái niệm gọi là bàn tay tự nhiên, rằng có một đường vai có thể đo được chính xác, rằng có một ngưỡng làm cơ thể to ra có thể được lượng hóa. Nhưng trong văn bản luật, những khái niệm ấy chỉ tồn tại ở dạng mô tả. Không có tọa độ nào cho vị trí tự nhiên. Không có đơn vị nào cho việc làm cơ thể to ra một cách không tự nhiên. Mỗi trọng tài phải tự xây dựng định nghĩa của riêng mình, và kết quả là mỗi người có một định nghĩa khác nhau.

Đây là chỗ tôi muốn nói rõ về vị trí tự nhiên, bởi vì đây là khái niệm bị hiểu sai nhiều nhất trong các cuộc tranh luận ở V.League. Luật không nói rằng cánh tay ở một vị trí nào đó là sai. Luật nói rằng vị trí của cánh tay phải là hệ quả của chuyển động cơ thể trong chính tình huống đó. Một cầu thủ đang xoay người để chuyền bóng có quyền để cánh tay dang ra theo quán tính của động tác. Một cầu thủ đang chạy nước rút có quyền để cánh tay vung theo nhịp bước. Nhưng một cầu thủ đứng yên và để cánh tay rời khỏi thân người thì không có quyền ấy. Sự khác biệt không nằm ở hình dáng cuối cùng, mà nằm ở chuỗi chuyển động dẫn đến hình dáng ấy.

Đó là lý do các khung hình tĩnh gây ra nhiều sai lệch hơn là giúp ích. Một bức ảnh đóng băng khoảnh khắc bóng chạm tay không cho thấy chuỗi chuyển động. Nó chỉ cho thấy kết quả. Người xem nhìn vào bức ảnh ấy và thấy một cánh tay dang ra, kết luận ngay rằng đó là lỗi. Trọng tài xem cùng bức ảnh nhưng phải tự hỏi cánh tay đã đi đến vị trí đó bằng cách nào. Khoảng cách giữa hai cách đọc cùng một khung hình chính là khoảng cách giữa cảm xúc và luật lệ.

Ở V.League, nơi tốc độ trận đấu ngày càng cao và các pha bóng bổng trong vòng cấm ngày càng nhiều, những tình huống như vậy xuất hiện với tần suất không hề nhỏ. Các trung vệ như Bùi Hoàng Việt Anh hay Vũ Văn Thanh thường xuyên phải phòng ngự trong tư thế xoay người, che bóng bằng thân, và để tay ở trạng thái nửa mở. Đó là tư thế tự nhiên của một hậu vệ đang giữ người. Nhưng khi bóng bật ra đúng vào cánh tay ấy ở tốc độ cao, khung hình chậm sẽ biến một động tác phòng ngự bình thường thành một tình huống gây tranh cãi kéo dài hàng tuần trên mạng xã hội.

Việt vị là một câu chuyện khác nhưng cùng bản chất. Việc xác định điểm việt vị dựa trên vị trí của phần cơ thể hợp lệ cao nhất được phép chạm bóng, trừ tay và cánh tay. Nghĩa là trong nhiều tình huống, thứ quyết định một bàn thắng có được công nhận hay không lại là vai, đầu gối, hoặc mũi giày của một cầu thủ đang chạy ở tốc độ tối đa. Công nghệ bán tự động việt vị ra đời để trả lời chính xác câu hỏi ấy, bằng cách dùng nhiều camera và thuật toán dựng mô hình khung xương theo thời gian thực. Tại World Cup 2026, công nghệ này được áp dụng lần đầu ở một giải đấu lớn và cho thấy khả năng rút ngắn thời gian xác định việt vị xuống mức vài chục giây.

Nhưng công nghệ bán tự động không giải quyết được vấn đề định nghĩa. Nó chỉ làm cho phép đo chính xác hơn. Nếu định nghĩa về phần cơ thể được phép chạm bóng còn gây tranh cãi, thì việc đo chính xác đến từng xăng-ti-mét chỉ làm cho tranh cãi trở nên sắc nét hơn, chứ không làm nó biến mất. Đây là quy luật chung của mọi công nghệ trong bóng đá: công nghệ không tạo ra sự đồng thuận, nó chỉ làm cho sự bất đồng trở nên rõ ràng hơn và khó bao biện hơn.

Với esports, câu chuyện này có một biến thể đáng chú ý. Trong esports, mọi tình huống đều được ghi lại ở cấp độ dữ liệu gốc. Không có góc máy mơ hồ, không có khung hình bị bỏ lỡ, không có sai số về vị trí. Mọi chuyển động đều có tọa độ chính xác đến từng khung hình. Vậy mà esports vẫn có tranh chấp trọng tài, vẫn có những quyết định bị cho là bất công, vẫn có những đội tuyển khiếu nại về việc luật được áp dụng không nhất quán giữa các giải đấu.

Điều này cho thấy một sự thật khó chịu: vấn đề của trọng tài không phải là vấn đề của dữ liệu. Nó là vấn đề của việc diễn giải dữ liệu, và sâu hơn, là vấn đề của việc xác định dữ liệu nào là dữ liệu liên quan. Trong esports, khi mọi thứ đều được ghi lại, câu hỏi không còn là chuyện gì đã xảy ra, mà là chuyện gì trong số những gì đã xảy ra mới thực sự quan trọng theo luật. Đó chính xác là câu hỏi mà VAR đang cố trả lời trong bóng đá, chỉ khác là bóng đá không có đặc quyền sở hữu dữ liệu gốc hoàn hảo.

Có một điểm khác biệt nữa mà tôi luôn nghĩ đến khi so sánh hai môi trường này. Tuổi nghề của một tuyển thủ esports ngắn hơn nhiều so với một cầu thủ bóng đá, nhưng hệ thống đào tạo trẻ và hỗ trợ sau khi giải nghệ của esports gần như không tồn tại ở phần lớn các khu vực. Một trọng tài bóng đá có thể làm việc đến năm năm mươi tuổi và truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ kế tiếp. Một tuyển thủ esports có thể kết thúc sự nghiệp thi đấu ở tuổi hai mươi lăm, và nếu không chuyển được sang vai trò huấn luyện hoặc phân tích, họ biến mất khỏi hệ sinh thái cùng với toàn bộ kiến thức tích lũy được. Đây là một dạng rò rỉ tri thức mà không giải đấu nào đo lường, và nó khiến cho việc chuẩn hóa luật lệ trong esports trở nên khó khăn hơn nhiều so với việc chuẩn hóa luật lệ trong bóng đá.

Quay lại với V.League. Điều tôi quan sát được qua nhiều mùa giải là một nghịch lý trong phản ứng của công chúng. Khi VAR can thiệp và lật ngược một quyết định đúng, khán giả nói rằng VAR đang can thiệp quá sâu. Khi VAR không can thiệp vào một quyết định sai, khán giả nói rằng VAR vô dụng. Khi VAR can thiệp và lật ngược một quyết định sai, khán giả nói rằng đó là điều đương nhiên phải làm. Không có kịch bản nào mà VAR nhận được sự hài lòng trọn vẹn, bởi vì kỳ vọng đặt lên nó không phải là kỳ vọng dành cho một công cụ, mà là kỳ vọng dành cho một thẩm phán toàn năng.

Đây là điểm phản trực giác mà tôi cho là quan trọng nhất. Chúng ta tìm kiếm trên sân cỏ không phải công lý, mà là một cái cớ để dừng tranh cãi. VAR ra đời từ nỗi sợ sai lầm, nhưng nuôi dưỡng nỗi sợ sự thật muộn. Chúng ta không thực sự muốn biết sự thật nếu sự thật ấy đến sau khi cảm xúc đã lắng xuống. Chúng ta muốn sự thật đến đúng lúc để cảm xúc được giải phóng, và nếu nó đến muộn, chúng ta gọi đó là sự phá hỏng trận đấu.

Một quyết định sai không hủy hoại trận đấu; sự im lặng sau nó mới làm hỏng niềm tin. Trong nhiều trận đấu ở V.League, vấn đề lớn nhất không phải là quyết định cuối cùng, mà là việc không ai giải thích cho khán giả biết chuyện gì đang được xem xét. Khán giả nhìn thấy trọng tài đứng yên, nhìn thấy các cầu thủ vây quanh, nhìn thấy màn hình lớn không hiển thị gì, và họ tự lấp đầy khoảng trống bằng phỏng đoán. Phỏng đoán trong bóng đá hiếm khi nghiêng về phía có lợi cho trọng tài.

Một số giải đấu trên thế giới đã thử nghiệm việc công bố âm thanh cuộc trao đổi giữa trọng tài chính và tổ VAR cho khán giả nghe trực tiếp. Kết quả ban đầu cho thấy mức độ hài lòng của khán giả tăng lên rõ rệt, dù số lượng quyết định gây tranh cãi không giảm. Điều đó củng cố một giả thuyết: phần lớn bất mãn của người xem không đến từ kết quả, mà đến từ việc bị loại khỏi quá trình. Minh bạch không làm cho quyết định trở nên đúng hơn, nhưng làm cho quyết định trở nên có thể chấp nhận được.

Với một giải đấu đang trong giai đoạn xây dựng niềm tin vào hệ thống VAR như V.League, đây có thể là hướng đi rẻ hơn nhiều so với việc mua thêm camera hay nâng cấp thiết bị. Một micro mở, một màn hình hiển thị ngắn gọn lý do kiểm tra, một thông báo loa tại sân — những thứ này không đòi hỏi ngân sách lớn, nhưng thay đổi hoàn toàn cách khán giả trải nghiệm khoảng thời gian chờ đợi. Và khoảng thời gian chờ đợi, như tôi đã nói ở đầu bài, chính là nơi những vết nứt lớn nhất hình thành.

Có một bài học khác mà tôi mang theo từ thất bại của chính mình. Năm 2026, khi xây dựng một mô hình đánh giá cầu thủ dựa trên dữ liệu VAR cho một công ty tư vấn, mô hình của tôi chỉ ra rằng một trung vệ đang chơi ở Serie A có tỷ lệ lỗi cao và tiềm ẩn rủi ro thẻ phạt. Tôi khuyến nghị không nên đưa ra đề xuất ký hợp đồng với cầu thủ ấy. Câu lạc bộ vẫn ký, và cầu thủ đó trở thành trụ cột trong chức vô địch quốc gia mùa kế tiếp. Mô hình của tôi không sai về mặt số liệu. Nó sai ở chỗ bỏ qua khả năng bọc lót của các đồng đội xung quanh, và bỏ qua sự khác biệt trong cách trọng tài ở các giải đấu khác nhau hiểu cùng một điều luật.

Từ đó, mỗi khi phân tích dữ liệu VAR, tôi luôn thêm một phần vào cuối: những hạn chế của dữ liệu. Dữ liệu VAR cho biết trọng tài đã quyết định gì và quyết định đó có bị lật ngược hay không. Nó không cho biết vì sao trọng tài đứng ở vị trí đó, vì sao tổ VAR chọn góc máy ấy, vì sao ngưỡng sai rõ ràng được diễn giải theo cách này mà không phải cách khác. Những câu hỏi ấy chỉ có thể trả lời bằng cách nói chuyện với chính những người ra quyết định.

Vì vậy, những gì tôi đề xuất cho bóng đá Việt Nam không phải là mua thêm thiết bị. Đó là xây dựng một thói quen công bố. Công bố số liệu thời gian của các cuộc kiểm tra VAR theo từng vòng đấu. Công bố số lượng tình huống được xem xét và số lượng tình huống bị lật ngược. Công bố các trường hợp mà tổ VAR quyết định không can thiệp, kèm lý do ngắn gọn. Những con số này không gây hại cho trọng tài. Chúng chỉ khiến cho việc tranh cãi trở nên có cơ sở hơn, và khiến cho những sai lệch mang tính hệ thống khó tồn tại lâu hơn.

Tôi tin rằng trong vài mùa giải tới, VAR ở V.League sẽ không còn là câu chuyện về việc có nên dùng hay không. Nó sẽ là câu chuyện về việc dùng như thế nào cho nhất quán. Bởi vì sau khi công nghệ đã vào cuộc, thứ duy nhất còn lại để cải thiện chính là chất lượng của việc diễn giải, và chất lượng ấy không thể mua bằng tiền thiết bị. Nó chỉ có thể được xây bằng thời gian, bằng đào tạo, và bằng sự minh bạch đủ để những người trong cuộc không còn chỗ trốn sau im lặng.