Cú cùi chỏ, hai án phạt 20 triệu và câu hỏi mà VFF không thể né tránh

Phút 16 trên sân Bình Phước. Cùi chỏ của Lê Văn Sơn trúng mặt Nguyễn Đình Bắc. Trọng tài rút thẻ đỏ. Khoảnh khắc duy nhất trận đấu ấy được xử lý đúng luật, và nó đến sớm đến mức CLB Đồng Nai phải chơi bóng với 10 người trong gần 74 phút còn lại. Bóng đá Việt Nam vừa chứng kiến một vụ việc hiếm khiến người ta phải nói đến hai chữ "kỷ luật nội bộ" một cách nghiêm túc. CLB Đồng Nai phạt nặng hai cầu thủ: Lê Văn Sơn vì cú đánh cùi chỏ trực diện, và Huỳnh Tấn Sinh vì hai cú xoạc bóng liên tiếp từ phía sau vào chân trụ của Đình Bắc. Mỗi người 20 triệu đồng. Tấn Sinh còn bị treo giò thêm một trận nội bộ. Nghe thì có vẻ răn đe. Nhưng nếu nhìn kỹ vào trình tự sự việc, bạn sẽ thấy án phạt ấy không đến từ sự thức tỉnh lương tâm, mà đến từ áp lực dư luận. Câu chuyện bắt đầu từ một trận đấu mà Đồng Nai bị đánh giá thấp hơn hẳn đối thủ Công An Hà Nội. Đình Bắc, tiền đạo đang là tài sản quốc gia, liên tục bị nhắm tới. Không phải một lần. Không phải một cầu thủ. Hai hậu vệ khác nhau của Đồng Nai, hai tình huống khác nhau, cùng một mục tiêu duy nhất. Nếu đó là tai nạn thì số phận quá trùng hợp. Còn nếu đó là toan tính, thì một hậu vệ nhận thẻ đỏ từ phút 16 và một hậu vệ khác xoạc bóng kiểu "hủy diệt" chỉ nhận thẻ vàng ở phút 78 chính là tấm gương phản chiếu toàn bộ vấn đề bảo vệ cầu thủ của bóng đá Việt Nam. Ban lãnh đạo Đồng Nai đã xuống tận phòng thay đồ ngay sau trận. Họ họp khẩn, yêu cầu hai cầu thủ nhận lỗi, rồi công bố án phạt công khai trong vòng chưa đầy 24 giờ. Tốc độ xử lý nhanh đến bất thường so với mặt bằng chung của các CLB Việt Nam. Nhưng đây không phải là sự nhanh nhạy của một bộ máy quản trị muốn xây dựng hình ảnh trong sạch. Đây là phản xạ sinh tồn của một CLB biết rằng tổ trọng tài, mà đứng đầu là trọng tài FIFA Lê Vũ Linh, đã để lọt một quyết định nghiêm trọng — và dư luận đang sôi sục. Hãy nhìn vào con số 20 triệu đồng. Ở V.League, 20 triệu đồng là khoản tiền không nhỏ nhưng cũng chẳng đủ khiến một cầu thủ khóc ròng. Nó chỉ đủ để gửi đi một thông điệp: "Chúng tôi đã tự phạt trước khi ông phạt." Đó là thông điệp mà CLB Đồng Nai muốn gửi tới Ủy ban Kỷ luật VFF. Bởi vì Huỳnh Tấn Sinh, người chỉ nhận một thẻ vàng trên sân, có thể sẽ phải đối mặt với án phạt bổ sung nặng nề hơn nhiều nếu ủy ban quyết định xem xét lại tình huống theo băng ghi hình. Khi đèn sân vận động tắt, kế toán bật đèn bàn. Và khi trọng tài rời sân, hội đồng kỷ luật bắt đầu lật lại từng khung hình. Tôi đã bám theo dòng chảy của vụ việc này từ những phản hồi đầu tiên của người hâm mộ. Và một điều quan trọng mà ít người để ý: CLB Đồng Nai trong tuyên bố chính thức đã nhắc đến "niềm tin, kỳ vọng và tình cảm của người hâm mộ" không phải chỉ vì họ yêu khán giả, mà vì họ hiểu rằng một vụ việc như thế này có thể phá hủy hình ảnh CLB trong mắt nhà tài trợ. Trong nền bóng đá mà dòng tiền tài trợ chi phối sự sống còn, danh tiếng "bạo lực" là bản án tử hình chậm. Án phạt 20 triệu cũng trở thành một khoản đầu tư cho thương hiệu — đầu tư vào việc làm cho nhà tài trợ nhìn thấy một CLB "biết tự sửa mình". Nhưng câu chuyện chưa dừng ở đó. Tôi muốn đặt ra một câu hỏi mà có thể khiến nhiều người khó chịu: Nếu trọng tài rút thẻ đỏ ở phút 78 thay vì thẻ vàng, liệu CLB Đồng Nai có phạt nặng đến vậy? Liệu họ có công bố trong vòng 24 giờ? Hay họ sẽ để mọi chuyện lặng xuống bằng một cuộc họp kín trong phòng tập? Chính sự nương nhẹ của trọng tài mới là nguyên nhân khiến án phạt nội bộ phải xuất hiện kịch liệt đến thế. Lê Vũ Linh — cái tên mà người hâm mộ đang réo gọi trên mạng xã hội — là một trọng tài FIFA. Ông ấy biết luật. Ông ấy phải biết rằng xoạc bóng từ phía sau, trúng chân trụ, trong tình huống tranh chấp bóng là ranh giới của bạo lực. Một chiếc thẻ vàng cho tình huống 2 lần liên tiếp vào chân Đình Bắc, trong khi chính ông đã rút thẻ đỏ cho Lê Văn Sơn vì cùi chỏ ở phút 16, là một sự mâu thuẫn không thể giải thích. Người ta gọi đó là sai lầm. Tôi gọi đó là một quyết định dễ dãi nguy hiểm. Ở lằn ranh đấy, sự khác biệt giữa một trận đấu bóng đá và một trận đấu võ đài chỉ nằm ở chiếc còi của trọng tài. Khi tiếng còi im lặng, cầu thủ tự hiểu rằng họ có thể làm bất cứ điều gì. Cú xoạc bóng của Tấn Sinh có thể vô tình, nhưng hành vi vô tình trong một pha bóng nguy hiểm không bao giờ được biện minh. Và nếu Ủy ban Kỷ luật VFF chỉ ngồi im, thì mọi CLB còn lại sẽ nhận được một tín hiệu rõ ràng: vào bóng kiểu đó, tốt nhất chỉ bị phạt nội bộ 20 triệu đồng — nếu có ai đó lên tiếng. Nhân vật chính của câu chuyện này không phải là Lê Văn Sơn, cũng không phải Huỳnh Tấn Sinh. Nguyễn Đình Bắc — cầu thủ bị phạm lỗi liên tiếp — mới là người đang gánh chịu hậu quả nặng nề nhất. Cậu ấy là tiền đạo đang khoác áo đội tuyển quốc gia. Nếu cú vào bóng của Tấn Sinh khiến Đình Bắc gặp chấn thương và phải vắng mặt trong các đợt tập trung đội tuyển sắp tới, thì phạm vi vụ việc sẽ vượt ra khỏi phạm vi kỷ luật CLB và trở thành vấn đề an toàn cầu thủ của cả nền bóng đá. Bài toán lúc đó không còn là 20 triệu đồng nữa, mà là sự an nguy của một tài sản quốc gia. Và lạ thay, trong toàn bộ tuyên bố xin lỗi của Đồng Nai, tôi không thấy nhắc đến khả năng này. Có lẽ bởi vì lời xin lỗi ấy vốn không phải dành cho Đình Bắc, mà dành cho khán giả sân Bình Phước. Người ta gọi đó là ngoại giao đoàn kết. Tôi gọi đó là hành động bảo vệ lẫn nhau. Nhưng tôi không muốn sa vào kết luận vội vàng. Cũng cần nói vậy: Đồng Nai không phải là một ông lớn thân quen với quyền lực. Họ là CLB có ngân sách hạn hẹp hơn hẳn Công An Hà Nội. Các cầu thủ của họ thi đấu với sự thua kém về đẳng cấp, và đôi khi sự thua kém ấy dẫn đến sự nóng vội. Bóng đá là môn thể thao của những phút giây bùng nổ, và một hậu vệ không thể theo kịp tốc độ của Đình Bắc có thể có những phản ứng tệ hại. Những gì hai hậu vệ Đồng Nai làm là đáng lên án, nhưng cũng cần hỏi: tại sao một cầu thủ như Đình Bắc lại bị để mặc trong một trận đấu mà trọng tài không bảo vệ anh ta? Án phạt nội bộ của CLB vô tình đã tạo ra một chiếc bình phong cho trọng tài Lê Vũ Linh — mọi sự chú ý đổ dồn vào hai cầu thủ, còn tiếng còi yếu ớt ở phút 78 thì trôi vào quên lãng. Bức tranh đầy đủ của vụ việc này là một bức tranh xấu xí: cầu thủ phạm lỗi, trọng tài bỏ qua, dư luận bức xúc, CLB ra tay. Ai là người có lỗi lớn nhất? Chính hệ thống đã tạo ra điều kiện cho cả hai cầu thủ nghĩ rằng họ có thể làm được. Cú cùi chỏ ở phút 16 là ngẫu hứng, nhưng cú xoạc bóng ở phút 78 là kết quả của một môi trường không bảo vệ ai cả. Khi một hậu vệ biết rằng phạm lỗi chỉ phải nhận một thẻ vàng, anh ta sẽ phạm lỗi lần hai. Khi biết rằng nếu phạm lỗi lần hai vẫn chỉ là thẻ vàng, anh ta sẽ phạm lỗi lần ba. Và khi dư luận lên tiếng, mọi người ngạc nhiên vì sao cầu thủ ta bạo lực đến thế. Tôi từng viết: "Sân không khán giả, nhưng sổ sách thì chưa bao giờ vắng khách." Ở đây tôi xin phép biến tấu: sân có khán giả càng đông, thì sổ kỷ luật càng dày thêm. Án phạt 20 triệu của Đồng Nai không phải là quá nặng, cũng không phải quá nhẹ. Nó vừa đủ để xoa dịu dư luận, vừa đủ để không làm mất lòng cầu thủ, vừa đủ để làm bàn đạp cho thương hiệu "sạch". Nhưng nó không đủ để ngăn một hậu vệ khác xoạc bóng kiểu đó vào tuần sau, ở một sân khác, với một trọng tài khác. Nó cũng không đủ để trả lời câu hỏi mà đến giờ vẫn chưa ai trả lời: Huỳnh Tấn Sinh đã đá trúng chân Nguyễn Đình Bắc từ phía sau, hai lần liên tiếp, và nhận một thẻ vàng. Ai sẽ là người chịu trách nhiệm cho quyết định ấy? Có lẽ không ai. Và đó chính là điều đáng sợ nhất của vụ việc này. Trong bóng đá Việt Nam, người ta đã quen với việc trọng tài sai không bị xử lý, CLB sai thì tự phạt trong âm thầm, và cầu thủ bị hại thì nhận lời xin lỗi qua một bài phát biểu. Cuối tuần này, mọi chuyện sẽ lắng xuống. Một vụ việc khác sẽ xuất hiện. Nhưng vết sẹo trên chân Đình Bắc — nếu có — sẽ nhắc nhở chúng ta về một hệ thống đang tự bào chữa. Án phạt 20 triệu có thể đóng vai trò là một phong bì đẹp đẽ bọc lấy một bài học chưa ai chịu học. Và trong khi chúng ta đang bàn luận về hai hậu vệ của Đồng Nai, ở đâu đó tại trụ sở VFF, người ta đang cân nhắc xem có nên mở cuộc họp kín về pha bóng của Huỳnh Tấn Sinh hay không. Tôi không biết kết quả của cuộc họp. Nhưng tôi biết rằng nếu cuộc họp kết thúc mà không có kết luận, văn phòng Ủy ban Kỷ luật sẽ tiếp tục nhận được những lá đơn khiếu nại tương tự trong những vòng đấu tới. Khi đèn sân vận động tắt, kế toán bật đèn bàn. Và khi trận đấu kết thúc, hội đồng kỷ luật mới bắt đầu trận đấu của riêng mình.